Integratie gaat ons allen aan

Het is van belang dat we integratie als een persoonlijk belang zien. Dan ontstaat als vanzelf de behoefte om de onbekende ander te willen leren kennen en waarderen. Dan is er sprake van een soort verinnerlijking van de noodzaak tot integratie. Dan blijkt het leuk om vrienden of kennissen te hebben uit een andere cultuur. Dan kan het 'wij tegen zij-gevoel' genuanceerd worden. Dat is de weg die we te gaan hebben in Nederland, een land dat zich gewild of ongewild heeft ontwikkeld tot een multiculturele samenleving. Iedere burger, ieder bedrijf en iedere organisatie zal daartoe initiatieven moeten ontwikkelen. Integratie gaat ons tenslotte allen aan!

Respect is mijn persoonlijke toverwoord

Ivo Knijpinga, plaatsvervangend districtchef politie Amersfoort: “Veiligheid was in 2004 hét thema. Dat heeft natuurlijk alles te maken met de aanslagen en bedreigingen. Ik heb het gevoel dat we in Nederland daardoor allemaal door elkaar zijn geschud. Er lag afgelopen jaar een behoorlijke druk op de politie, zeker wat betreft allochtonen in relatie tot verdachte situaties en terreurdreiging.

In principe kijken politiemensen naar de feiten. Als er in een buurt een paar Marokkaanse raddraaiers zijn, zegt dat wat ons betreft niets over alle Marokkanen. Toch merk je dat dit gevoelig ligt en daar hadden we afgelopen jaar zeker last van. Het is absoluut verkeerd als de politie de indruk zou wekken onderscheid te maken op basis van ras of geloof.
Nog zo'n thema uit 2004: huiselijk geweld. We krijgen meer meldingen, ook van allochtonen. Er komt gelukkig meer openheid, hoewel ik vind dat mensen nog steeds te weinig naar de politie stappen. Dat heeft alles te maken met de taal. Als je de taal spreekt, kun je beter functioneren in deze maatschappij. Dat zie je bijvoorbeeld bij oudkomers, op dat punt is er nog een wereld te winnen. Ik vind het goed dat het NVA zich nu met deze groep bezighoudt. Wij komen schrijnende gevallen tegen, mensen die na twintig jaar nog steeds de taal niet spreken en volledig in een isolement zitten. Het is belangrijk dat we in Amersfoort als organisaties met elkaar samenwerken aan integratie. Mijn persoonlijke toverwoord is respect. Waar respect is, is interesse in elkaar. En dat is de basis voor integratie.”

Niet pamperen, maar poweren

Gert van Dijk, directeur SWA: “Integratie? Wij werken aan de leefbaarheid in wijken, wij zorgen dat mensen in de wijken prettig samenleven. Neem een portiekwoning. Wij gaan met kinderen uit het portiek bijvoorbeeld op bezoek bij ouderen. Zo ontstaat er meer contact en dus meer begrip. Mijn insteek is - en dat is natuurlijk jargon: niet pamperen maar poweren. We gaan mensen niet verzorgen met ons aanbod maar we gaan uit van de vraag en vooral ook van de kracht van mensen. Ik zie veel samenwerkingsmogelijkheden met het NVA. Het NVA is bezig met het integreren van nieuwkomers en daar hoort ook het leven in de wijk bij. Ze zetten zich verder in voor oudkomers die wij vaak bij onze activiteiten tegenkomen. Onze samenwerking is echter nog beperkt. Ik werk hier pas een jaar maar ik heb het idee dat het NVA een betrokken en realistische organisatie is met hart voor de zaak. Ik ben het helemaal met het NVA eens dat integratie iets is wat ons allemaal aan moet gaan. Te gemakkelijk leggen we de bal bij de allochtonen. Daar ligt dus een opdracht voor ons allemaal in 2005. ”

De maatschappij is ingewikkeld

Steven Scheffer, directeur maatschappelijke zorg en dienstverlening Amant: “Het maatschappelijk werk is er voor alle mensen in de regio Amersfoort die hulp nodig hebben. Via het NVA komen er ook nieuwkomers en vluchtelingen bij ons voor begeleiding en hulp. Wij helpen hen om aansluiting te zoeken in de maatschappij. Wat opvalt? Dat de taal een extra handicap is. En dat onze maatschappij behoorlijk ingewikkeld voor ze is. Het NVA speelt in mijn ogen een cruciale rol in de begeleiding. Ons werk is aanvullend. Ik vind het belangrijk dat we op uitvoerend niveau goed samenwerken. Jazeker, dat gebeurt ook. ”

Allochtonen moeten zelfbewust de samenleving in stappen

Nur Hamurcu, bestuurslid Rahman Educatief Centrum: “2004 was een zeer bewogen jaar: uitspraken van Hirsi Ali en de moord op Theo van Gogh. Achteraf ben ik blij dat wij door deze gebeurtenissen onze stem hebben kunnen laten horen. Er is meer verbinding gekomen en in dat opzicht vind ik het ook een succesvol jaar. Na de moord op Van Gogh hadden wij bijvoorbeeld al na een paar dagen een discussieavond over angst. Met een paar mailtjes lukte het ons om honderd man naar deze avond te krijgen. Verder hebben we intensiever contact gehad met kerken, politieke partijen, de burgemeester, bestuurders en ambtenaren van de gemeente. En natuurlijk met de mensen om ons heen. Wij zijn een islamitisch centrum in Amersfoort dat, naast religieuze, ook een educatieve functie heeft. We proberen steeds in contact te treden met mensen en dat betekende afgelopen jaar dat we soms overvraagd werden. Niet alleen door organisaties uit Amersfoort, maar ook door onze eigen buren. We zeggen nooit nee. Er is veel onbekendheid en elk contactmoment levert iets op. Het is een kans om polarisatie tegen te gaan. Ook als mensen ons een boze brief sturen, bellen we om te vragen of we een keer koffie kunnen drinken. Ik vind dat de verantwoordelijkheid voor integratie meer bij de allochtonen ligt. We hebben het heel lang niet goed gedaan, stellen ons nog te vaak als slachtoffer op. We moeten onze identiteit leren kennen en zelfbewust de samenleving instappen. En dan merk je dat als wij één stap zetten, de samenleving er twee zet. Dat is ook ons beleid voor 2005: contact maken, elkaar vinden. Ik ben zelf organisatieadviseur en als ik de NVA nog een advies mag geven, zou ik zeggen: treed ook naar buiten. Laat van je horen. Dat bevordert de integratie.”

Integreren doe je samen

Helen van der Veen van Woningcorporatie Portaal: “Het NVA heeft ons in 2004 gevraagd of we twee woningen beschikbaar wilden stellen voor het project Direkshon. Dit is een woonbegeleidingsproject van Antilliaanse en Arubaanse jongeren. Het heeft als doel het realiseren van inburgeringstrajecten voor deze doelgroep door begeleiding en het beschikbaar stellen van huisvesting. Zij zouden daar in groepjes gaan wonen en met begeleiding inburgeren. Dat hebben we gedaan, er is een flatwoning en een eengezinswoning beschikbaar gesteld. Waarom? Als corporatie zien wij het als een van onze taken om goede en betaalbare woonruimte te bieden aan mensen die op eigen kracht niet in huisvesting kunnen voorzien. Maatschappelijke ontwikkelingen zorgen dat ons werkveld voortdurend verandert. Bijvoorbeeld op het gebied van wonen en zorg. Een mooi voorbeeld daarvan is het project De Stuifberg, een bijzondere woonvorm voor dementerende ouderen en verstandelijk gehandicapten midden in een nieuwbouwwoonwijk. Het project Direkshon is ook een voorbeeld van een bijzondere doelgroep waarbij wij samenwerken met meerdere partijen. Inmiddels wonen er in ieder huis drie jongeren. Het NVA begeleidt ze met school, wonen en werk met als doel inburgering, het verwerven van een volwaardige plek binnen de samenleving. Onze bemoeienis stopt niet zodra de huizen bewoond zijn. Portaal wil een leefomgeving bieden die schoon, heel en veilig is. Wij behandelen ze nu verder als normale huurders. Integratie? Dat is meer dan alleen een woning bieden. Daar moet je de omgeving bij betrekken. Dat is iets wat we samen doen met andere organisaties. Ik vind het heel leuk om bij de Stuifberg te zien hoe er contacten worden gelegd tussen bewoners. Ik hoop dat dat ook in dit project gebeurt.”

Allochtone en autochtone vrijwilligers kunnen veel van elkaar leren.

Willemien van Meershoek, directeur Ravelijn: “Ravelijn werkt in Amersfoort aan vrijwilligerswerk, mantelzorg en maatschappelijk ondernemen. Interculturalisatie is een thema waar wij al langer mee bezig zijn. Hoe kunnen we als organisatie meer kleur krijgen? En wat kunnen wij betekenen voor allochtone vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties? Om eerlijk te zijn: Ravelijn is nog steeds een te witte organisatie. Van de 25 betaalde medewerkers is er één van allochtone afkomst, van de ruim driehonderd vrijwilligers hebben we twaalf vrijwilligers van allochtone komaf. Organisaties uit de regio vragen ons ook niet om een allochtone vrijwilliger. Allochtonen doen wel vrijwilligerswerk maar in eigen organisaties en op een andere manier. Het heeft alles met cultuur te maken. Het is heel Nederlands om het voor vrijwilligers te organiseren zoals betaalde organisaties het werk organiseren. In andere culturen is het vaak ongeorganiseerd, je doet het gewoon. Daar noemen ze het ook geen vrijwilligers WERK. Ik denk dat wij als Ravelijn aan allochtone Amersfoorters nog beter kunnen uitleggen hoe wij in Nederland omgaan met vrijwilligerswerk, wat wij daar allemaal onder verstaan. Anderzijds zou ik willen dat Nederlanders ook wat vaker die houding krijgen van je doet het gewoon voor je buren of straatgenoot. Zeker als het gaat om de zorg voor elkaar. We willen allemaal zo lang mogelijk zelfstandig wonen. Dan zouden we ook wat meer kunnen zeggen: ik zorg gewoon voor iemand als dat nodig is.”

Integratie is een must

Abdelkarim Elkarti: bestuurslid van moskeevereniging El Fath: “Als moskeevereniging zijn we druk met duurzaam burgerschap en integratie. Integratie is voor mij een must, geen streven. Nieuwkomers en oudkomers moeten zich alle regels eigen maken om volwaardig deel uit te kunnen maken van de samenleving. Op deze manier voorzien ze in hun eigen zelfredzaamheid. Integratie vind ik tegelijk een lastig woord. Gaat het alleen om normen en waarden? Hoe zit het met de rechten en plichten? In ieder geval is het zo dat integratie van twee kanten moet komen. Het is een dynamisch proces dat nooit af is. Voor mij komt het erop neer dat mensen volwaardig deelnemen aan de samenleving. Het is goed als een heleboel organisaties hieraan werken. Ieder heeft een eigen achterban, ieder kan die achterban een eigen zetje geven. Dat hoeft ook niet altijd in harmonie te gaan, als we maar weten dat we hetzelfde nastreven. Mijn oproep aan iedereen die zich in wil zetten voor integratie is: begin bij jezelf. Integratie begint met echt geïnteresseerd zijn in elkaar. Met respect hebben. Daardoor ontstaat vertrouwen. Jazeker, wij doen dat ook. 2004 was voor ons een belangrijk jaar omdat het besluit is genomen dat er een nieuwe moskee mag komen. Wij hebben veel gecommuniceerd met bewoners en politici. We hebben de tijd genomen om naar elkaar te luisteren. Het gevolg is dat er niet één bezwaarschrift binnengekomen is. Dat is in deze tijd uniek. Zo kan het dus ook.”

Allochtonen weten de bibliotheek te vinden

Erno de Groot, directeur openbare bibliotheek Amersfoort: “Allochtone mensen maken veel gebruik van de bibliotheek. Ze weten ons eigenlijk vanzelf wel te vinden. Ze maken gebruik van onze mogelijkheden, kranten, tijdschriften, boeken, de computer. De bibliotheek is een laagdrempelige voorziening. Wij zien hier allochtone meisjes die niet naar de winkels mogen, maar wel naar de bibliotheek omdat het een veilige omgeving is. Dat koesteren we. Integratiebeleid is zich aan het ontwikkelen, vooral op basis van samenwerking met andere organisaties zoals SWA en ROC. Zij kennen de vraagkant beter en de bibliotheek kan daardoor groepen beter bereiken. Kennismakingsochtenden in de bibliotheek voor groepen Somalische vrouwen is een gevolg van een vraag uit het ROC. Daarnaast biedt de bibliotheek haar informatiemogelijkheden aan waaronder een virtueel inburgeringsloket waar we veel van verwachten en dat in andere grote steden al succesvol is gebleken.”